Wat zijn AREI symbolen?
AREI symbolen zijn gestandaardiseerde grafische tekens die gebruikt worden om elektrische componenten voor te stellen op een eendraadschema en situatieplan. Deze symbolen zijn vastgelegd in het Belgische AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties) en volgen grotendeels de internationale IEC 60617 norm.
Het correct gebruiken van elektrische symbolen is essentieel: een keurder moet je schema's in één oogopslag kunnen lezen. Verkeerde of niet-gestandaardiseerde symbolen kunnen leiden tot een afkeuring bij de elektrische keuring. In dit overzicht vind je alle veelgebruikte AREI symbolen, gegroepeerd per categorie, met een duidelijke uitleg bij elk symbool.
Stopcontacten
Stopcontacten zijn de meest voorkomende componenten in elke huishoudelijke installatie. In België worden uitsluitend type E stopcontacten (met aardingspin) gebruikt.
| Symbool naam | Beschrijving | Gebruik |
|---|---|---|
| Enkel stopcontact | Halve cirkel met één verticale streep en aardingsteken | Standaard wandstopcontact met aarding, voor dagelijks gebruik |
| Dubbel stopcontact | Halve cirkel met twee verticale strepen en aardingsteken | Twee aansluitingen naast elkaar, telt als één punt op het eendraadschema |
| Stopcontact met kinderveiligheid | Stopcontactsymbool met extra markering voor kinderveiligheid | Verplicht in alle nieuwe installaties in België sinds het nieuw AREI |
| Waterdicht stopcontact | Stopcontactsymbool met driehoek (spatwaterbescherming) | Buitenstopcontacten, garages, wasplaatsen en andere vochtige ruimtes |
| Stopcontact op aparte kring | Stopcontactsymbool met bijkomende aanduiding van eigen kring | Wasmachine, droogkast, vaatwasser, oven en andere zware verbruikers |
Schakelaars
Schakelaars worden in het AREI voorgesteld door varianten van een basisteken: een punt met een schuine lijn. De positie en het aantal lijnen bepalen het type schakelaar.
| Symbool naam | Beschrijving | Gebruik |
|---|---|---|
| Enkelpolige schakelaar | Punt met één schuine lijn | Standaard lichtschakelaar die vanuit één punt bediend wordt |
| Dubbelpolige schakelaar | Punt met twee schuine lijnen | Schakelt twee fasen tegelijk, gebruikt voor zwaardere toestellen |
| Wisselschakelaar | Punt met schuine lijn en twee contactpunten | Bediening van één verlichtingspunt vanuit twee locaties (bv. gang, trap) |
| Kruisschakelaar | Punt met gekruiste lijnen | Bediening van één verlichtingspunt vanuit drie of meer locaties |
| Dimmer | Schakelaar symbool met bijkomend variator-teken | Regelbare lichtschakelaar voor het dimmen van verlichting |
| Drukknop | Punt met een kleine driehoek | Deurbel, trapverlichting met tijdschakelaar |
| Rolluikschakelaar | Schakelaar met op/neer-pijlen | Bediening van elektrische rolluiken |
Verlichting
Verlichtingssymbolen op het situatieplan geven de exacte positie van elk lichtpunt weer. Op het eendraadschema worden ze als verbruiker op de juiste kring geplaatst.
| Symbool naam | Beschrijving | Gebruik |
|---|---|---|
| Plafondlamp | Kruis in een cirkel | Standaard verlichtingspunt aan het plafond |
| Wandlamp | Halve cirkel met kruis tegen muurlijn | Verlichtingspunt gemonteerd tegen een muur |
| Spot / inbouwspot | Driehoek of specifiek spot-symbool | Ingebouwde verlichting in plafond of onder kastjes |
| Noodverlichting | Verlichtingssymbool met extra aanduiding voor noodstroom | Verplichte vluchtverlichting in bepaalde gebouwen |
| Buitenverlichting | Verlichtingssymbool met waterdichtheidsmarkering | Verlichting voor tuin, oprit, terras en gevel |
Beveiliging en verdeelkast
De symbolen voor beveiligingscomponenten zijn cruciaal op het eendraadschema. Ze tonen hoe je installatie beschermd is tegen overbelasting, kortsluiting en lekstromen.
| Symbool naam | Beschrijving | Gebruik |
|---|---|---|
| Automatische zekering (disjoncteur) | Rechthoek met schuine lijn door het midden | Bescherming per kring tegen overbelasting en kortsluiting (bv. 16A, 20A) |
| Differentieelschakelaar 300 mA | Rechthoek met specifieke differentieel-markering en waarde | Hoofdbeveiliging van de installatie tegen lekstromen |
| Differentieelschakelaar 30 mA | Zelfde symbool met 30 mA aanduiding | Extra bescherming voor natte ruimtes (badkamer, wasplaats, buiten) |
| Hoofdschakelaar | Schakelaar met dubbele lijn | Algemene schakelaar om de volledige installatie spanningsloos te maken |
| Smeltzekering | Rechthoek met punt | Oudere beveiliging, nog aanwezig in sommige bestaande installaties |
| Overspanningsbeveiliging | Specifiek symbool met bliksemschicht | Bescherming tegen spanningspieken (bv. door blikseminslag) |
Vaste toestellen en aansluitingen
Naast stopcontacten worden ook vaste aansluitingen van toestellen op het schema aangeduid. Deze hebben elk hun eigen symbool.
| Symbool naam | Beschrijving | Gebruik |
|---|---|---|
| Boiler / warmwatertoestel | Cirkel met golflijn (verwarmingselement) | Elektrische boiler of doorstromer, op eigen kring aangesloten |
| Elektrisch fornuis / kookplaat | Vierkant met kookplaatsymbool | Vaste aansluiting voor kookplaat, altijd op eigen kring (min. 32A) |
| Oven | Vierkant met specifiek oven-teken | Inbouwoven, aparte kring vereist |
| Afzuigkap | Vierkant met ventilator-symbool | Vaste aansluiting boven de kookplaat |
| Ventilator / dampkap | Cirkel met schoepen | Mechanische ventilatie in badkamer, toilet of keuken |
| Laadpaal elektrisch voertuig | Specifiek symbool met stekker en voertuig | Vaste laadinstallatie, aparte kring met eigen differentieel vereist |
Communicatie en signalisatie
Moderne woningen hebben naast elektrische componenten ook heel wat communicatie-aansluitingen. Ook deze worden op het schema vermeld.
| Symbool naam | Beschrijving | Gebruik |
|---|---|---|
| Deurbel / parlofoon | Halve cirkel met belsymbool | Drukknop aan de voordeur met bel of intercom |
| Rookmelder | Cirkel met "R" of specifiek rookmelder-teken | Verplicht in elke woning (Vlaanderen: elke verdieping) |
| TV-aansluiting | Specifiek TV/coax-symbool | Co-axiaal aansluitpunt voor televisie |
| Data / netwerk (RJ45) | Vierkant met netwerk-symbool | Bekabeld netwerkaansluitpunt (ethernet) |
| Telefoon | Specifiek telefoon-symbool | Vast telefoonaansluitpunt (steeds minder gebruikt) |
Aarding en bekabeling
Op het eendraadschema worden ook de aardingsinstallatie en de kabeltypes aangeduid. De juiste notatie is belangrijk voor de keuring.
| Symbool naam | Beschrijving | Gebruik |
|---|---|---|
| Aardingselektrode | Verticale lijn met horizontale strepen (afnemend) | Fysieke aardverbinding met de grond (staaf of lus) |
| Equipotentiale verbinding | Lijn met specifieke aardingsmarkering | Verbinding van metalen delen met de aarding (badkamer, leidingen) |
| Kabeltype XVB 3G2,5 | Notatie bij de kring op het eendraadschema | Standaard kabel voor stopcontactkringen: 3 geleiders, 2,5 mm² |
| Kabeltype XVB 3G1,5 | Notatie bij de kring op het eendraadschema | Standaard kabel voor verlichtingskringen: 3 geleiders, 1,5 mm² |
Tips voor het correct gebruiken van AREI symbolen
Het kennen van de symbolen is één ding, ze correct toepassen is een ander. Hier zijn enkele praktische tips:
- Gebruik altijd de gestandaardiseerde symbolen. Zelfbedachte symbolen worden door keurders niet aanvaard. Houd je aan de AREI/IEC-norm.
- Zorg voor een duidelijk legende. Voeg bij je schema een symboollegenda toe, zodat elk symbool ondubbelzinnig is.
- Consistentie is cruciaal. Gebruik in je hele schema dezelfde symbolenset. Mix niet tussen oude en nieuwe AREI-symbolen.
- Let op de schaal. Symbolen op het situatieplan moeten in verhouding staan tot de plattegrond. Te klein = onleesbaar, te groot = onoverzichtelijk.
- Vermeld het kabeltype. Op het eendraadschema moet bij elke kring het juiste kabeltype en de doorsnede vermeld worden (bv. XVB 3G2,5).
Goed om te weten: Het nieuw AREI (2020) heeft enkele symbolen licht aangepast ten opzichte van de oude versie. Zorg ervoor dat je de actuele symbolen gebruikt. Keurders hanteren de nieuwe norm.
Veelgestelde vragen over AREI symbolen
Zijn AREI symbolen hetzelfde als IEC symbolen?
Grotendeels wel. Het AREI baseert zich op de internationale IEC 60617 norm, maar er zijn enkele Belgische toevoegingen en varianten. Voor huishoudelijke installaties zijn de symbolen nagenoeg identiek aan de internationale standaard.
Moet ik alle symbolen uit mijn hoofd kennen?
Nee. Als je met software werkt om je eendraadschema te tekenen, worden de juiste symbolen automatisch geplaatst. Je moet ze wel kunnen herkennen en controleren op correctheid.
Wat als ik een verkeerd symbool gebruik op mijn schema?
Een keurder kan je schema afkeuren als er symbolen worden gebruikt die niet overeenkomen met de werkelijke installatie, of als niet-gestandaardiseerde symbolen worden gehanteerd. Correcte symbolen zijn dus geen optie maar een vereiste.
Waar vind ik de officiële lijst van AREI symbolen?
De officiële symbolen staan beschreven in Boek 1 van het nieuw AREI (KB van 8 september 2019). Je kunt ze ook terugvinden op de website van de FOD Economie.
Symbolen automatisch geplaatst
Met GratisElektrischeSchemas hoef je de symbolen niet zelf te tekenen — ze worden automatisch geplaatst op je eendraadschema en situatieplan. 100% AREI-conform.
Start gratis