Elektrische Installatie Zelf Doen

Mag je zelf je elektriciteit aanleggen in België?

Het korte antwoord: ja, in België mag je als eigenaar zelf je elektrische installatie aanleggen. Er is geen wettelijke verplichting om een erkend elektricien in te schakelen voor huishoudelijke installaties. Het AREI schrijft voor dat de installatie aan bepaalde normen moet voldoen, maar zegt niet wie het werk moet uitvoeren.

Er is echter één belangrijk voorbehoud: je installatie moet nadien goedgekeurd worden door een erkend keuringsorganisme. Als je installatie niet door de keuring komt, moet je alles aanpassen — ongeacht wie het werk heeft gedaan. De verantwoordelijkheid ligt dus volledig bij jou.

Wat mag je zelf doen?

Als eigenaar van je woning mag je in principe alles zelf doen aan je huishoudelijke elektrische installatie. De meest voorkomende doe-het-zelf werkzaamheden zijn:

• Stopcontacten en schakelaars vervangen — het vervangen van een beschadigd stopcontact of schakelaar door een nieuw exemplaar
• Verlichtingsarmaturen plaatsen — een plafondlamp, wandlamp of spotjes aansluiten
• Extra stopcontacten of schakelaars bijplaatsen — op een bestaande kring (let op: max. 8 punten per kring)
• Een nieuwe kring toevoegen — met correcte zekering, juiste kabeldikte en maximaal 8 punten
• De verdeelkast uitbreiden — extra automaten of een differentieel toevoegen
• Eendraadschema en situatieplan opmaken — dit mag je absoluut zelf doen en is zelfs verplicht bij elke keuring
• Rookmelders plaatsen — verplicht in Vlaanderen op elke verdieping

Wat laat je beter over aan een professional?

Hoewel er geen wettelijk verbod is, zijn er werkzaamheden die je om veiligheidsredenen beter door een ervaren elektricien laat uitvoeren:

• Aansluiting op het distributienet — de meter en de aansluiting op het net worden sowieso door de netbeheerder (Fluvius) geregeld
• Werken aan de hoofdbeveiliging — wijzigingen aan het gedeelte vóór de hoofdschakelaar
• Installatie van een laadpaal — vereist vaak een specifieke differentieel (type A of B) en een aparte kring
• Complexe domotica-installaties — KNX, Niko Home Control of vergelijkbare systemen
• Installaties in risicovolle omgevingen — badkamers (zones), buiteninstallaties, zwembaden
• Driefasige installaties — complexer en gevaarlijker dan eenfasig

Stap-voor-stap: je elektrische installatie zelf aanleggen

Of je nu een volledige nieuwbouw installeert of een renovatie doet, volg deze aanpak om problemen bij de keuring te vermijden:

Stap 1: Plan je installatie

Begin met het nadenken over wat je nodig hebt. Hoeveel stopcontacten wil je per kamer? Waar komen de lichtpunten? Welke zware toestellen (oven, kookplaat, droogkast) heb je? Maak een lijst per ruimte.

Stap 2: Teken je situatieplan

Teken een plattegrond van je woning en duid de positie aan van elk stopcontact, elke schakelaar en elk lichtpunt. Dit is je situatieplan. Gebruik de correcte AREI symbolen.

Stap 3: Maak je eendraadschema

Verdeel alle punten over kringen, kies de juiste zekeringen en kabeltypes, en teken het eendraadschema. Respecteer de AREI-regels: max. 8 punten per kring, aparte kringen voor zware toestellen, correcte kabeldoorsnedes.

Stap 4: Koop het juiste materiaal

Koop kwaliteitsmateriaal bij een erkende verdeler. Bespaar niet op kabels en zekeringen. Typische benodigdheden:

• XVB 3G2,5 kabel voor stopcontactkringen (16A)
• XVB 3G1,5 kabel voor verlichtingskringen (10A)
• XVB 3G6 of zwaarder voor kookplaat (32A)
• Automatische zekeringen in de juiste amperage
• Differentieelschakelaar(s): 300 mA hoofd + 30 mA voor natte ruimtes
• Verdeelkast met voldoende plaatsen (neem ruim)
• Stopcontacten met kinderveiligheid (verplicht bij nieuw AREI)

Stap 5: Installeer de bedrading

Leg de kabels, installeer de verdeelkast, sluit de stopcontacten, schakelaars en verlichtingspunten aan. Werk altijd spanningsloos. Zorg voor nette, professionele afwerking — de keurder controleert ook op losse verbindingen en beschadigde isolatie.

Stap 6: Controleer je werk

Loop vóór de keuring je volledige installatie na:

• Klopt het eendraadschema met de werkelijkheid?
• Klopt het situatieplan met de werkelijkheid?
• Zitten er nergens meer dan 8 punten op één kring?
• Hebben alle zware toestellen een eigen kring?
• Werkt de differentieelschakelaar (testknop)?
• Zijn alle afdekplaatjes geplaatst?

Stap 7: Laat keuren

Vraag een keuring aan bij een erkend keuringsorganisme. Zorg dat je eendraadschema en situatieplan klaar liggen. Als alles in orde is, ontvang je je keuringsattest.

Veelgemaakte fouten bij doe-het-zelvers

Deze fouten zien keurders het vaakst bij installaties die door particulieren zijn aangelegd:

1. Geen of foutief eendraadschema/situatieplan — de nummer één reden voor afkeuring. Los dit eenvoudig op met GratisElektrischeSchemas.be.
2. Te veel punten op één kring — maximaal 8 punten. Een dubbel stopcontact = 1 punt, maar een viervoudig stopcontact = 2 punten.
3. Geen 30 mA differentieel in de badkamer — alle kringen die de badkamer, wasplaats of buitenruimtes bedienen moeten een 30 mA differentieel hebben.
4. Verkeerde kabeldoorsnede — 2,5 mm² voor stopcontacten (16A), 1,5 mm² voor verlichting (10A), 6 mm² voor kookplaat (32A). Gebruik nooit een dunnere kabel dan voorgeschreven.
5. Stopcontact in badkamerzone 1 — alleen specifieke toestellen met de juiste IP-beschermingsgraad zijn toegelaten in bepaalde zones.
6. Aardingsdraad vergeten — elke kring moet een aardgeleider bevatten (groen-geel). Gebruik nooit tweederaadskabel.
7. Losse verbindingen in dozen — gebruik altijd deugdelijke lasdoppen of wagoklemmen. Nooit draden in mekaar draaien zonder klem.
8. Kringen niet labelen — elke zekering in de verdeelkast moet duidelijk gelabeld zijn met de kring die ze beschermt.

AREI-regels die je moet kennen

Dit zijn de belangrijkste AREI-regels waar je als doe-het-zelver niet omheen kunt:

• Max. 8 aansluitpunten per kring
• Aparte kring per zwaar toestel (wasmachine, droogkast, vaatwasser, oven, kookplaat, boiler)
• Hoofddifferentieel 300 mA verplicht
• Bijkomend differentieel 30 mA voor badkamer, wasplaats en buitenstopcontacten
• Minimale kabeldikte: 1,5 mm² (verlichting 10A), 2,5 mm² (stopcontacten 16A), 4 mm² (20A), 6 mm² (32A)
• Aardingsweerstand max. 30 ohm (bij 300 mA differentieel)
• Stopcontacten met kinderveiligheid verplicht in nieuwe installaties
• Beschermingszones badkamer respecteren (zone 0, 1, 2, 3)
• Eendraadschema + situatieplan altijd verplicht

Gereedschap dat je nodig hebt

Een basis doe-het-zelf gereedschapsset voor elektrische werken bevat:

• Spanningszoeker (VDE gecertificeerd)
• Geïsoleerde schroevendraaiers (plat + kruiskop)
• Striptang voor het strippen van kabels
• Zijsnijtang
• Multimeter voor het meten van spanning en continuïteit
• Kabelmessen voor XVB-kabel
• Wagoklemmen of lasdoppen in diverse maten
• Waterpas en meetlint